" Meer dan bij welk ras van jachthonden ook, is hier de vraag gerechtvaardigd of we te doen hebben met een drijfhond, die het wild opstoot uit bosschages of dichtbegroeide akkers en dus niet voorstaat, of met een voorstaande hond, die verwaaiing opneemt en vervolgens voorstaat.
De Epagneul Breton, waarschijnlijk het meest verspreide jachtras ter wereld, is een onvermoeibare snelle werker in het jachtveld en werkt eensdeels als een staande, anderdeels als een drijvende hond.
Veelzijdige aanleg werd op het continent van Europa als het hoogste ideaal beschouwd voor een perfecte jachthond, gepaard aan passie en uithoudingsvermogen. Met zijn korte, krachtige lichaam snelt hij als een speer door de uitgestrekte bietenvelden van Noord-Frankrijk, waarin hij bijna lijkt te verdwijnen en schiet zo nu en dan met korte galopsprongen omhoog om de verwaaiing van haas, fazant of patrijs op te nemen. Kenners van de Epagneul Breton beweren dat voor de jacht begint aan het gedrag van de honden is te zien of het een succesvolle of een snertdag wordt. Zijn de honden koppig en dwars, dan kan men het genot van een fijne jachtdag vergeten; is de Breton 's morgens opgewekt en druipt de werklust er van af, dan is succes gegarandeerd.

Evenals van vele andere rassen is de directe afkomst van de Epagneul Breton moeilijk te traceren, omdat ook dit ras de invloed heeft ondergaan van Engelse honden, met name Setters, waarmee door Britse jagers vooral in Bretagne werd gejaagd. Door strenge quarantainewetten was het kostbaar de honden na een jachtseizoen weer in Engeland in te voeren en de meeste honden bleven bij bevriende jachtrelaties achter in Frankrijk.
In tegenstelling tot de zorgvuldige registratie door de jagermeesters van de Lopende Honden, werden bij de Staande Honden nauwelijks of geheel geen aantekeningen gemaakt, waardoor het uitermate moeilijk te achterhalen is, hoe bepaalde rassen tot stand zijn gekomen. Het staat vrijwel zeker vast, dat verschillende lokale Epagneulachtige honden gekruist zijn met goed en snel jagende Engelse Setters van het type Laverick. Ook weet men zeker, dat in de kennel van de Vicomte de Pontavice zowel Epagneuls Bretons als Engelse Setters werden gehouden en uit een paring van beide rassen zouden dieren zijn geboren, geel-wit van kleur met een stompstaart.
De aanleg voor stompstaarten en korte staarten komt in veel rassen voor en de Franse Club van de Epagneul Breton heeft de stompstaart als typische raseigenschap aangenomen. Alleen honden met zo'n aanleg werden beschouwd als raszuivere dieren. Een identieke opvatting zien we ook bij Franse Herdershondenrassen en de Pyrenese Berghond, waarbij de aanwezigheid van de dubbele Hubertusklauw garant staat voor raszuiverheid. Of dergelijke opvattingen in de toekomst houdbaar blijken blijft een open vraag.

Het is de verdienste van de fokker Enaud, die met enkele getrouwen een rasvereniging oprichtte met het doel de Epagneul Breton niet alleen geschikt te maken voor het werk in dichtbegroeid terrein, maar ook op de open vlakten. In 1907 stelden de heren een standaard voor het ras op, waardoor er meer eenvormigheid in type werd verkregen. Hoewel het geoorloofd was de dieren, geboren met normale staarten, te couperen, stuurden de keurmeesters deze honden toch ongelauwerd de ring uit. In 1933 heeft men hieraan een einde gemaakt en werden dieren met gecoupeerde staarten gelijkgesteld met honden, die een aangeboren kortstaart hadden.

Bij de herziening van de standaard in 1956 werden op aandrang van de voorzitter van de Société Centrale Canine, Gaston Pouchain, een fervent Bretonliefhebber, de oorspronkelijke kleuren weer opgenomen. Tot dat tijdstip werden de oranje-witgetekenden geprefereerd zelfs boven de bruin-witten. De zwartbonten en de driekleurigen, die nog steeds in bepaalde worpen voorkwamen, werden weer erkend. Bovendien bepaalde de nieuwe standaard een minimumhoogte van 46 cm en een maximum hoogte van 51 cm. Opvallend goede reuen mochten hoogstens 52 cm zijn.

Het algemeen beeld moet zijn dat van een gedrongen, stevige en sierlijke kleine hond, stoer met energieke gangen, het uiterlijk van een volbloed tuigpaard en met een schrandere expressie. De schedel is middelmatig lang en iets afgerond en gaat met de duidelijk aangegeven stop geleidelijk over in de voorsnuit, die korter is dan de schedelbreedte, met een rechte of lichtgewelfde neusrug, in een verhouding van 3 : 2 met de schedel. De kleur van de neus in overeenstemming met de kleur van de vacht. Goed open neusgaten. Een donkere neusspiegel en idem lippenranden zijn toegestaan bij alle kleuren. De dunne, voldoende opgetrokken lippen mogen niet te vlezig zijn. De bovenlip hangt iets over de onderlip.
De donker amberkleurige ogen dienen in overeenstemming te zijn met de vachtkleur met een levendige expressie.De hoog aangezette oren zijn eerder kort dan lang met afgeronde punten en weinig franje. Een goed met golvend haar bedekt oor is toegestaan.
De middelmatig lange en droge hals moet goed schuin uit de schouders oprijzen, die goed schuin naar achteren moeten liggen en krachtig bespierd moeten zijn. De diepe borst met voldoende gewelfde ribben moet breed zijn en tot de ellebogen reiken. De rug moet kort en recht zijn met een duidelijk aangegeven schoft. De lendenen behoren kort, breed en krachtig te zijn.

De Epagneul Breton heeft een iets naar achteren dalende ruglijn van schoft tot kruis, dat licht helt. De flanken dienen goed opgetrokken te zijn. Een rechte of iets omlaag gedragen staart indien de hond niet staartloos is geboren. De staart wordt tot op 10 cm ingekort en eindigt in een pluim. De kaarsrechte voorhand heeft iets schuin liggende middenvoeten. Aan de achterzijde lichte, gegolfde bevedering.
De achterhand moet brede dijen vertonen met krachtige spieren en laag geplaatste hakken. Niet overdreven gehoekt en loodrecht geplaatste achtermiddenvoeten. Aan de achterzijde een gegolfde bevedering die tot halverwege de dij reikt. Gesloten voeten met enig haar tussen de tenen.
De dunne huid ligt tamelijk los op het lichaam. Het haar op het lichaam moet fijn zijn, bij voorkeur vlak aanliggend of zeer licht gegolfd.
Een gekrulde of een zijdeachtige vacht zijn verwerpelijk. Vachten moeten wit met oranje, wit met kastanjebruin, wit met zwart of driekleurig zijn.
De platen mogen ook gestroomd zijn. Monorchide reuen mogen niet deelnemen aan tentoonstellingen of veldwedstrijden."
(uit Handboek Kynologie augustus 1999)